با استفاده از نرم افزار Swish ما می توانیم انیمیشن های بسیار متنوع و زیبایی با قالب swf یا همان قالب فایل های ایجاد شده توسط نرم افزار Macromedia Flash تولید کنیم. این نرم افزار توسط شركت SWISHzone واقع در شهر سيدني استراليا به سرپرستي David Michie كه مهندس ارشد نرمافزار در شركت ماكرومديا بوده است با همکاری يك تيم هجده نفره طراحي شده است.
در ابتدا، به هنگام وارد شدن به این برنامه با دو بخش كلي مواجه خواهيم شد. بخش اول كه محیط بالاي رابط كاربر را دربرميگيرد به ترتيب از بالا شامل منوها، نوار ابزار و نوار زمان (Timeline) می باشد. بخش دوم كه محیط پايين را شامل ميشود از راست به ترتيب حاوي قاب يا پانل، صفحه نمايش (Layout) و طرح كلي (Outline) است.
- نوار ابزار (Toolbars): نوار ابزار از سه قسمت پيشفرض تشكيل شده که شامل نوار ابزار استاندارد(Standard) ، الحاق (Insert) و كنترل (Control) است كه ما ميتوانيم با كليك كردن بر روي منوي View و انتخاب گزينه Toolbars، دو نوار ابزار ديگر به نامهاي گروهبندي (Grouping) و صدور (Export) به آنها اضافه كنيم. به كمك اين نوار ابزارها ميتوانيم به انیمیشن خود، عکس، متن، فايل صوتي و دكمههاي كنترلي اضافه كنيم. چنانچه بخواهیم از عكسها و فایل های صوتی متعددي در انيميشن استفاده کنیم، ميبايست كه تمامي عكس ها با فرمت jpeg، gif، bmp و يا png و فايلهاي صوتي با فرمت wav و يا mp3 باشند.
در ابتدا نظری کلی به رابط کاربر می اندازیم و سپس به شرح کلی کارکرد هر بخش خواهیم پرداخت.
- نوار زمان (Timeline): Timeline يك بخش مهم و پويايي است كه در تمام مراحل تهيه يك انيميشن مورد استفاده قرار ميگيرد. اين قسمت شامل صحنه اجرا (Scene) و هر صحنه از تعدادي فريم تشكيل شده است. تمامي دستورالعملها در درون فريمها سازماندهي شده و به راحتي قابل تغيير و جابجايي هستند. هر نوع شيء (Object) كه به انيميشن خود اضافه كنيم يك رديف در Timeline اضافه ميشود و سپس تمامي دستورالعملهاي لازم براي آن شيء را در همان رديف ايجاد شده به راحتي ميتوانيم اعمال كنيم. در حين ساختن يك انيميشن دهها رديف ممكن است در Timeline ايجاد شود ولي چنانچه بخواهيم براي يك رديف خاص يك فايل صوتي اضافه كنيم و يا مثلاً در لحظه معيني، انيميشن يك فايل خاصي را باز كند، اين نوع دستورالعملها در رديف Scene اعمال ميشود كه فريم شروع آن ميبايست به موازات فريم شيء مورد نظر شما باشد. دكمههاي كنترلي Timeline از لحاظ شروع، توقف و يا حركت فريم به فريم يك انيميشن، در سمت راست نوار ابزار قرار دارد كه با نام Control Toolbar در گزينه Toolbars واقع در منو View نيز قابل دسترسي است.
- صفحه نمايش (Layout): كليه اجزاء گرافيكي و اشياء به كار گرفته شده در انيميشن در فضاي كاري صفحه نمايش قرار ميگيرند كه با فشردن دكمه Play در نوار ابزار، انيميشن و يا به عبارتي فيلم شما در اين قسمت به نمايش درخواهد آمد. تمام خطوط و طرحي كه قصد طراحي آن را داريد و يا عكسها و متني كه ميخواهيد در فيلم خودتان بگذاريد، همگي در فضاي كاري صفحه نمايش انجام ميگيرد. در قسمت چپ فضاي كاري بهطور عمودي دو بخش به نامهاي جعبه ابزار و كنترل عدسي وجود دارد. جعبه ابزار داراي دوازده دكمه است كه هر يك عملكرد مخصوص به خود را دارد.
- قاب يا پانل (Panel): در سمت راست صفحه نمايش يك قاب قرار دارد كه به طور پيش فرض حاوي چهار پانل ميباشد كه از منوي Panels ميتوان دو پانل باقيمانده ديگر به نامهاي Export و Color را به آنها اضافه كرد. چهار پانل موجود به نامهاي Movie، Scene، Transform و Actions هستند كه عملكرد همگي آنها مستقيماً بر روي صفحه نمايش تأثير ميگذارد. در اين قسمت ما ميتوانيم رنگ زمينه صفحه نمايش و اندازه آن را مشخص كرده و موقعيت مكاني هر شيء را تنظيم كنيم. Event يا رخدادي كه خواهان آن هستيم تا با فشردن يا حركت كليد ماوس بر روي يك شيء رخ دهد توسط پانل Actions قابل اجرا مي باشد. اين رخدادها ميتوانند شامل پخش و يا قطع يك فايل صوتي، حركت به يك فريم ديگر، باز كردن يك فايل، وارد شدن به يك صفحه وب، ارسال E-mail و اجراي مستقيم تعدادي از Java Scriptها باشند. ايجاد Grid يا همان خطوط شطرنجي جهت تسهيل طراحي و قرار دادن خطكش در صفحه نمايش و در Loop قرار دادن يا همان حلقه تكرار يك انيميشن از ديگر امكانات پانل ميباشد.
- طرح كلي (Outline): Outline شامل ساختار كلي يك انيميشن است. مجموعه Sceneهاي استفاده شده و كليه محتويات آنها در اين پنجره نشان داده ميشود. جهت ساختن يك انيميشن ممكن است ما چندين Scene در Outline باز كنيم و در هر Scene، Objectهاي مختلفي بر اساس ترتيب و طرح كلي سوژه قرار دهيم. در آخر، تمامي خطوط قرار گرفته شده در Outline قابليت جابجايي و حذف دارند. با كمك دكمه Insert واقع در قسمت فوقاني Outline ميتوانيم مستقيماً Objectهاي متعددي را در يك Scene وارد كنيم.
كليه قسمتهايي كه شرح داده شد قابليت تغيير اندازه قاب، جابجايي و يا حذف از Interface را دارند. مثلاً ممكن است به علت تعداد زياد رديفهاي ايجاد شده در Timeline، جدا از استفاده Scroll بخواهيم ارتفاع قاب آن را بيشتر كنيم تا وسعت ديد بهتري نسبت به دستورالعملهاي موجود در فريمها داشته باشيم. كافي است مكاننما ماوس را بر روي حاشيه پايين Timeline قرار داده و پس از تبديل شدن علامت پيكان مكاننما به يك گيره، كليد سمت چپ ماوس را پايين نگه داشته و به سمت پايين بكشيم. در اين هنگام رديفهاي بيشتري قابل مشاهده خواهد بود. نمونه اين عمل را بر روي پانل و Outline نيز ميتوان اعمال كرد، ولي Layout فقط قابليت جابجايي و حذف دارد و نميتوان اندازه قاب آن را تغيير داد. چنانچه بر روي منوي Panels كليك كنيد نام نه قاب را مشاهده خواهيد كرد كه در كنار هفت عدد از آنها علامت تيك (Check Mark) وجود دارد. اگر بر روي هر يك از اين هفت گزينه كليك كنيد قاب مربوطه آن از Interface حذف مي شود و كليك دوباره بر روي آن، قاب حذف شده را باز ميگرداند. توجه داشته باشيد كه چنانچه همه آنها را حذف كنيد جهت برگرداندن آنها به شكل اوليه ميبايست ترتيب كليك كردن بر روي گزينه قابها را رعايت كنيد تا هر قاب در مكان استاندارد خود قرار گيرد.
اگر بخواهيد همزمان چند پنجره از برنامه SWISH را باز نگهداريد تا بر روي چند انيميشن همزمان كار كنيد، ميتوانيد از كليد ميانبر Ctrl+Shift+N استفاده كرده و يا از منوي File گزينه New Window را انتخاب كنيد تا يك برنامه ديگر SWISH اجرا شود.
رنگ پسزمينه Timeline و Layout بهطور پيشفرض سياه مي باشد، جهت تغيير رنگ آن ميبايست بر روي منوي Tools كليك كرده و گزينه Preferences را انتخاب كنيد. در پنجره باز شده، بر روي آيكون سياه رنگ واقع در قسمت Background كليك كرده و سپس رنگ مورد دلخواه خود واقع در Color Selector را انتخاب و كليد Ok را فشار دهيد.
حال ميخواهيم به چگونگي وارد كردن جمله ها بر روي صفحه نمايش و طریقه تنظیم آنها بپردازيم.
در Insert Toolbar واقع در نوار ابزار، شش آيكون وجود دارد كه دومين آيكون از سمت چپ Insert Text نام دارد كه شكل حرف T بر روي آن مشخص است. چنانچه با ماوس بر روي آن كليك كنيم، كلمه Text در وسط صفحه نمايش ظاهر ميشود. همزمان با اين عمل، در بخش پانل واقع در سمت راست صفحه نمايش، پانل Text آشكار شده و كلمه Text بهطور پيشفرض در قسمت Edit به چشم ميخورد. امكانات پانل Text شامل تغيير اندازه، نوع و رنگ فونت استفاده شده و چگونگي طریقه چيدن جمله ها ميباشد. در قسمت مركزي سفيد رنگ اين پانل به راحتی می توان كلمه Text را پاك كرده و متني را كه قصد استفاده در انيميشن خود داريم در آن قسمت تايپ كنيم. بهطور پيشفرض رنگ زمينه صفحه نمايش سفيد رنگ است و حروف تايپ شده در اين صفحه به رنگ سياه ميباشد. چنانچه بخواهيم از رنگهاي متنوعي براي زمينه كار خود استفاده كنيم، بر روي پانل Movie واقع در سمت چپ پانل Text كليك می کنیم. در اين پانل ما با امكانات متعددي مواجه هستيم، منجمله تغيير رنگ صفحه نمايش كه با كليك كردن بر روي آيكون Bgnd Color و انتخاب يكي از رنگهاي موجود آن، اين كار ميسر ميشود. براي تغيير رنگ متن نيز، دوباره وارد پانل Text شده و بر روي آيكون Color واقع در سمت راست بالاي صفحه Edit كليك كرده و رنگ مورد نظر خود را انتخاب می کنیم.
همانطور كه در اطراف كلمه Text پيشفرض و يا هر كلمه نوشته شده خودتان واقع در صفحه نمايش مشاهده ميكنيد، هشت مربع كوچك وجود دارد كه با قرار دادن مكاننما ماوس بر روي هر يك از آنها و سپس كليك و كشيدن آن به اطراف صفحه نمايش، شاهد تغييراتي در اندازه و حالت كلمه نوشته شده خواهيد بود. اين نوع تغيير كه در اثر كشيدگي فونت آن را ايجاد ميكنيد هيچگونه تأثيري بر عدد موجود در گزينه اندازه فونت نداشته و ثابت ميماند. هر كلمه و يا جملهاي كه در بخش Edit پانل Text مينويسيد، آن جمله در رديف مخصوص خودش واقع در Outline نيز نوشته ميشود، مگر اينكه بخواهيد به آن رديف يك نام خاصي بدهيد. براي اين كار در گزينه Has Name واقع در بخش پاييني پانل Text علامت تيك آن را فعال كنيد تا پنجره كوچكي در سمت راست آن باز شود و سپس نام دلخواه خود را در آن وارد كرده و كليك كنيد. اين كار باعث ميشود در مواقع استفاده انبوه از متون، دسترسي و دستهبندي آنها به سهولت انجام پذيرد.
بهطور پيشفرض اندازه صفحه نمايش 300*400 پيكسل ميباشد كه جهت تغيير اندازه آن، بر روي پانل Movie كليك كرده و اعداد قسمت Width (پهنا) و Height (ارتفاع) را بهطور دلخواه تغيير داده و كليك كنيد. مشاهده ميكنيد كه اندازه صفحه نمايش شما متناسب با اعداد وارد شده تغيير ميكند. در سمت راست گزينه Width، قسمت Frame Rate قرار دارد كه بهطور پيشفرض عدد 12 را نشان ميدهد. اين بدان معني است كه سرعت پخش فيلم 12 فريم در ثانيه است كه متناسب با ايدهاي كه براي ساخت فيلم خود داريد، با تغيير اين عدد به سرعت پخش مطلوب فيلمتان خواهيد رسيد.
در بخش مياني اين پانل، Grids and Rulers قرار دارد كه شامل پنج آيكون و دو قسمت ورودي عدد ميباشد. همانطور كه در شكل ظاهري آيكونها نيز مشخص است، اضافه كردن خطكش در كنارمحور x و y صفحه نمايش و ايجاد Grid و يا همان خطوط شطرنجي جهت تنظيم دقيق محل اشيا در متن صفحه و قابليت تغيير رنگ آن از امكانات اين آيكونها بهشمار ميروند. اعداد Grid كه بهصورت پيشفرض 20*20 پيكسل ميباشند، با تغيير در ميزان آنان شاهد ازدياد و يا كم شدن تعداد خطوط افقي و عمودي در صفحه نمايش خواهيم بود. در بخش پايين اين پانل، گزينهLoop preview animation واقع است كه سمت چپ آن علامت تيك خورده است. چنانچه علامت تيك برداشته شود در صفحه نمايش فقط يك بار پيشنمايش (Preview) پخش خواهد شد و در غير اينصورت به دفعات شامل تماشاي انيميشن بر روي صفحه نمايش خواهيد بود.
در ستون عمودي Layout دوازده آيكون مشاهده ميكنيد كه تعدادي از آنها ابزارهاي جالبي براي تغيير و حركت كلمه وارد شده در صفحه نمايش ميباشند. از بالا اولين آيكون Select نام دارد كه با استفاده از آن ميتوان به راحتي متن وارد شده بر روي صفحه نمايش را جابجا كرد. دومين آيكون Rotate or Skew است كه با كليك كردن بر آن ميتوانيد به هنگام قرار دادن مكاننما ماوس بر روي هر يك از هشت مربع كوچك اطراف متن و چرخاندن آن، كلمه مورد نظرتان را در زواياي مختلف بچرخانيد. سومين آيكون Motion Path نام دارد كه با كمك آن ميتوانيد به راحتي كلمه نوشته شده در صفحه نمايش را در جهات مختلف به حركت درآوريد. به عنوان مثال وقتي كلمه Text پيشفرض بر روي صفحه قرار دارد، بر روي آيكون Motion Path كليك كرده و سپس مكاننما ماوس را بر روي Text قرار داده و پس از كليك كردن و نگه داشتن آن، كلمه Text را با ماوس در جهات مختلف صفحه نمايش به حركت درآوريد. به هنگام جابجايي يك سري نقطهچينهايي در امتداد حركت Text ظاهر ميشود كه نمايانگر مسير حركت متن است. سپس چنانچه بر روي آيكون Play واقع در نوار ابزار كليك كنيد و يا گزينه Play Movie را از منوي Control انتخاب كرده و كليك نماييد، مشاهده خواهيد كرد كه كلمه Text در آن مسيري كه به وسيله Motion Path جابجا شده است، بر روي صفحه نمايش به حركت درميآيد.
چنانچه نياز به بزرگنمايي و يا كوچكنمايي متن داشتيد، با آيكونهاي موجود در بخش پاييني ستون Layout اين كار ميسر ميشود. آيكون Zoom In و Zoom Out جهت بزرگ و يا كوچكنمايي مورد دلخواه صفحه نمايش و آيكون Zoom 100% و Fit Scene in Window به ترتيب جهت اندازه واقعي و تناسب صحنه با پنجره نمايش به كار ميرود. با كمك آيكون Select a zoom factor ميتوانيد اندازه صفحه نمايش را از 25 تا 500 درصد تغيير دهيد.
در مواقعي كه از كلمه ها و يا جمله های زيادي بر روي صفحه نمايش استفاده ميكنيد، جهت پرهيز از شلوغي و ادغام كلمه ها، همانطور كه در سمت چپ رديف Text واقع در Outline مشاهده ميكنيد يك تصوير كوچك چشم قرار دارد. چنانچه بر روي آن كليك كنيد يك علامت ضربدر قرمز رنگ بر روي آن نقش ميبندد كه در اثر آن كلمه مورد نظر از روي صفحه نمايش حذف ميشود ولي در هنگام پخش انيميشن هيچگونه حذفي صورت نميگيرد.
جهت حذف كلي Text، بر روي رديف مختص آن در Outline كليك كرده و بر روي آيكون ضربدر واقع در سمت راست Insert در Outline كليك كنيد و يا به راحتي بر روي Text واقع در صفحه نمايش كليك كرده و دكمه Delete را فشار دهيد. همچون اغلب نرمافزارها نيز با كليك كردن بر روي گزينه Undo واقع در منوي Edit و يا با استفاده از كليدهاي ميانبر Ctrl+Z ميتوانيد به عمل قبل برگشت كرده و Text حذف شده را دوباره بازگردانيد. چنانچه مايل باشيد شكل و رنگ نوع فونت بهكار گرفته شده و رنگ پسزمينه آن عيناً در Outline، Timeline و پانل Text نيز نشان داده شود، در منوي Tools گزينه Preferences را انتخاب كرده و سپس در پنجره آن بر روي آيكون Show Formatting كليك كنيد.
جهت وارد کردن عکس به انیمیشن، بر روی سومین آیکون از سمت چپ واقع در Insert Toolbar در نوار ابزار و یا در منوی Insert ، بر روی گزینه Image کلیک کرده و سپس از پنجره Open باز شده، عکس خود را انتخاب و بر روی دکمه Open کلیک کنید.
- چگونگی ایجاد افکت
به هنگام وارد کردن هر متن و یا عکس، علاوه بر اینکه یک ردیف در قسمت Timeline و Outline اضافه می شود، در سمت چپ Timeline آیکون Add Effect ظاهر می گردد. چنانچه بر روی این آیکون کلیک کنید، منویی با نوزده گزینه نمایان شده که هر یک از آنها بر روی متن و یا عکس شما جلوه های ویژه ای را ایجاد می کنند. تمامی گزینه ها به غیر از Remove دارای پنجره Settings می باشند که هر کدام دارای پارامترهای تنظیم خاص خودشان هستند. در بالای اکثر این پنجره ها ردیف Name قرار گرفته که با کلیک کردن بر روی نشان آیکون سمت راست آن، چندین ردیف افکت های خاص ظاهر شده و با انتخاب هر یک از آنها، یک افکت ویژه بر روی متن و یا عکس انتخاب شده اعمال می شود.
یک سری از پارامترها در تمامی پنجره های Settings مشترک می باشند که به نوع کارایی آنها می پردازیم. با افزایش و کم کردن عدد واقع در بخش Duration ، سرعت حرکت افکت شما تغییر می کند. چنانچه در قسمت X و Y Position ، گزینه Move Right by و یا Move Up by را انتخاب کنید، شیء مورد نظر شما در هنگام ایجاد افکت به سمت راست و یا پایین حرکت کرده که با کم و زیاد کردن عدد مخصوص آن گزینه که در سمت راست قرار دارد، سرعت حرکت آن نیز تغییر می کند. با انتخاب Decrease by و Increase by در قسمت X Scale ، شیء به ترتیب به عمق صفحه رفته و محو شده و یا عکس آن انجام می شود. با انتخاب Rotate CW by و Rotate CCW by در قسمت X Angle ، شیء به ترتیب به صورت دایره وار به سمت راست حرکت کرده و یا عکس آن انجام می شود. چنانچه خواهان ثابت ماندن تغییرات ایجاد شده هستید، پس از انتخاب یک نام، بر روی آیکون Save واقع در بخش بالای همان پنجره کلیک کنید تا تغییرات افکتیو شما به عنوان یک جلوه ویژه مستقل در ردیف جلوه های ثابت دیگر قرار گیرد.
در منوی View گزینه Toolsbar را انتخاب کرده و بر روی Export Toolbar کلیک کنید. مشاهده می کنید که پنج آیکون به نوار ابزار شما اضافه می شود که می توانید آن را به کناره Layout اضافه کنید تا به راحتی در دسترس باشد. چنانچه پس از هر بار طراحی و یا اعمال افکت بخواهید انیمیشن خود را در Browser مشاهده کنید، می بایست که بر روی آیکون Test in Browser کلیک کنید. آیکون Export to SWF یا Ctrl+E و آیکون Publish to HTML یا Ctrl+P و آیکون Export to AVI یا Ctrl+D به ترتیب فایل انیمیشن شما را با نام پیش فرض Movie1 و با قالب SWF ، HTML و AVI ذخیره می کند.
- اضافه کردن فایل صوتی و لینک
پانل Action بخش مهمی در فرایند ساخت یک انیمیشن به شمار می رود. قبل از آنکه بخواهیم فایل صوتی و یا لینکی را اضافه کنیم، بایستی نوع انتخاب Event ما مشخص شود. در پانل Action بر روی آیکون Add Event کلیک کنید. گزینه های موجود چگونگی شکل انتخاب یک Event ما را مشخص می کنند. به عنوان مثال گزینه On Press را انتخاب می کنیم. Add Event تبدیل به Add Action می شود که به هنگام کلیک کردن بر آن شانزده ردیف گزینه در اختیارمان قرار می گیرد. پس از انتخاب گزینه Play Sound بر روی منوی Import واقع در نیمه پایینی پانل اصلی کلیک کرده و از پنجره باز شده Import Sound فایل صوتی مورد نظرمان را انتخاب می کنیم. مشخصات فایل در هر دو پنجره پانل نوشته می شود. چنانچه بر روی منوی Option واقع در پانل کلیک کنیم با یک سری تنظیمات صوتی مواجه شده که به کمک آنها می توان بلندی صدا، تعداد دفعات تکرار، آشکار و محو شدن تدریجی صدا و مشخص کردن پخش صدا از بلندگوهای سمت راست و چپ را تنظیم کرد. حال اگر بر روی نوار ابزار، دکمه Play را فشار دهیم و نشانگر ماوس را در صفحه Layout بر روی کلمه و یا عکس انتخاب شده ای که این تنظیمات را برای آن انجام داده ایم حرکت دهیم، نشانگر تبدیل به یک دست شده و پس از کلیک بر روی آن، صدای فایل صوتی شنیده خواهد شد. حال اگر در مرحله Add Event ، On Roll Over را انتخاب کنیم، به محض قرار گرفتن نشانگر ماوس بر روی شیء مورد نظر فایل صوتی پخش خواهد شد.
برای گذاردن یک لینک بر یک شیء، پس از کلیک بر Add Action گزینه Goto URL را انتخاب و در ردیف URL واقع در بخش پایینی پانل، مسیر آدرس لینک را تایپ کرده و دکمه Enter را فشار می دهیم. به طور کلی وقتی بخواهیم بر روی هر قسمت از صفحه نمایش کلیک کنیم تا وارد آدرس یک لینک بشویم، می بایست که در پانل Scene و در قسمت URL: ، آدرس مورد نظر را تایپ کنیم.
تمامی این فرایند در Scene1 انجام می پذیرد و جهت پرهیز از ادغام بیش از حد اشیا در Layout می توانیم با کلیک کردن بر روی آیکون Insert Scene واقع در Insert Toolbar ، یک Scene جدید اضافه کرده و ادامه کار را در Scene2 انجام دهیم. در بخش Outline تمامی ردیف های Sceneها با کمک دو فلش عمودی به نامهای Bring closer و Send further قابلیت جابجایی دارند.
در انتها خاطر نشان می سازیم که جهت استفاده ابعاد کامل فایل swf در هر اندازه Screen resolution ، می بایست که در پانل Export ، گزینه Size 100% را انتخاب کنیم.
